Naprotiv, nakon prestanka rada srca počinje složen proces razgradnje u kojem se organi, tkiva i ćelije postepeno mijenjaju, sve dok od tijela ne ostanu samo najotporniji dijelovi.
Ljudsko tijelo sastoji se od više od 200 kostiju, biliona mikroorganizama i desetina biliona ćelija. Nakon smrti svaki od tih elemenata ulazi u različite faze propadanja.
Prve promjene
Mozak je među prvim organima koji počinju propadati. Prestankom rada srca prekida se dotok krvi i kisika, zbog čega moždane ćelije vrlo brzo počinju odumirati.
U procesu poznatom kao autoliza, enzimi unutar ćelija počinju razgrađivati njihove vlastite strukture. Razgrađuju se proteini, ugljikohidrati i druge materije, čime se pokreće lančana reakcija propadanja tkiva.
Nekoliko sati nakon smrti počinju se mijenjati i procesi u probavnom sistemu. Mikroorganizmi koji su tokom života pomagali u probavi više nisu pod kontrolom imunološkog sistema. Počinju se širiti iz crijeva u okolna tkiva i krvne sudove.
Kako napreduju kroz tijelo, razgrađuju organe i stvaraju različite spojeve koji doprinose karakterističnim promjenama boje i mirisa.
Između drugog i četvrtog dana mikroorganizmi su već prošireni kroz veliki dio tijela. Tada nastaju plinovi poput amonijaka i sumporovodika, što dovodi do nadutosti i intenzivnog mirisa.
Godine razgradnje
Tokom narednih mjeseci proces se nastavlja. Krvne žile se razgrađuju, a hemijske promjene u krvi i tkivima mijenjaju boju kože. Postepeno se raspadaju i strukture koje su održavale ćelije i tkiva međusobno povezanima.
Nakon nekoliko godina brzina promjena zavisi od brojnih faktora. Temperatura, vlaga, sastav tla, pristup kisiku i materijal lijesa mogu značajno utjecati na to koliko će proces trajati.
U nekim uslovima masno tkivo može se pretvoriti u čvrstu, voštanu masu poznatu kao mrtvački vosak. U suhim sredinama može doći do isušivanja tkiva i prirodne mumifikacije.
Nakon nekoliko desetljeća većina mekog tkiva može nestati, dok mogu ostati koža, tetive i druge otpornije strukture. S vremenom se i one razgrađuju, a ostaju uglavnom kosti.
Šta ostaje najduže?
Kosti također nisu vječne. Njihova organska komponenta, uključujući kolagen, postepeno se gubi, dok mineralni dio postaje sve krhkiji.
U veoma dugom periodu i kosti mogu pucati, raspadati se i na kraju postati dio tla.
Ipak, jedan dio tijela može biti izuzetno otporan – zubi.
Zubna gleđ je najtvrđe tkivo u ljudskom tijelu i može dugo opstati nakon smrti. Zbog svoje mineralne strukture zubi često ostaju sačuvani mnogo duže od ostalih dijelova tijela, pa mogu biti važan trag u forenzičkim istraživanjima i identifikaciji ostataka.
Ipak, tvrdnja da su zubi „vječni“ nije doslovno tačna. I oni se mogu oštetiti i potpuno nestati pod određenim uslovima, posebno ako su dugo izloženi nepovoljnom okolišu.
Na kraju, ljudsko tijelo postepeno se vraća u prirodni ciklus. Od prvih promjena koje nastupaju nekoliko sati nakon smrti do propadanja kostiju mogu proći decenije, a u određenim uslovima i mnogo duže.
Brzina tog procesa nikada nije ista. Priroda, temperatura, vlaga, tlo i način ukopa određuju koliko će dugo pojedini dijelovi tijela opstati. Ono što ostane iza čovjeka tako postepeno postaje dio okoliša.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, čitajte na Google News.