Nakon gotovo mjesec dana niza atlantskih ciklona i velikih poplava na Iberijskom poluostrvu i Mediteranu, kontinent se okreće proljetnim temperaturama.
Snažna toplotna kupola trebala bi se u posljednjoj sedmici februara proširiti nad središnjim dijelom Evrope, donoseći temperature znatno iznad prosjeka, koje će u mnogim krajevima dosezati 20 stepeni Celzijusa, piše Severe Weather Europe.
Šta je toplotna kupola?
Značajni toplotni valovi i rekordne temperature zabilježene u prošlosti u Evropi, Sjedinjenim Američkim Državama i Kanadi često su bili povezani s fenomenom toplotne kupole. Toplotna kupola dominantno je obilježje ljetnih vremenskih obrazaca, ali se može pojaviti i tokom zimskih mjeseci.
Ovaj se pojam koristi kada se razviju izuzetno visoke temperature pod utjecajem grebena u višim slojevima atmosfere, odnosno vrlo tople zračne mase na velikim visinama. Taj sistem, poznat i kao blokirajuća anticiklona, donosi stabilno i izrazito toplo, ponekad i rekordno vruće vrijeme.
Toplotna kupola nastaje kada se prostrano područje visokog pritiska zraka stacionira nad velikim dijelom kontinenta, ponekad i sedmicama. Ona djeluje poput poklopca na loncu, zadržavajući topli zrak na svim nivoima. Zrak se pri tlu komprimira i dodatno zagrijava, zbog čega temperature pri površini postaju izuzetno visoke.
Utjecaj na zdravlje i okoliš
Prekomjerna toplota može značajno utjecati na ljudsko zdravlje, naročito kod osjetljivih grupa kao što su starije osobe, djeca i hronični bolesnici. Radnici na otvorenom, poput građevinara i poljoprivrednika, izloženi su povećanom riziku od bolesti povezanih s vrućinom. Ugroženi su i siromašniji stanovnici čiji su domovi često građeni od materijala koji zadržavaju toplotu, poput betona.
Dugotrajna izloženost visokim temperaturama može uzrokovati toplotnu iscrpljenost, koja vodi do dehidracije i vrtoglavice, a u težim slučajevima može preći u po život opasan toplotni udar. Visoka relativna vlažnost zraka tokom toplotnog vala dodatno opterećuje organizam, a stvarni osjet temperature opisuje se indeksom toplote.
Formira se Omega blok koji donosi toplotu
Ove sedmice mijenja se sinoptička situacija. Razvija se izražen greben visokog pritiska zraka, potaknut snažnom blokirajućom anticiklonom koja se s Iberijskog poluostrva i Mediterana premješta prema sjeveru. Time se efikasno potiskuje utjecaj polarne mlazne struje nad kontinentom. Već početkom sedmice temperature su u zapadnoj i jugozapadnoj Evropi te na Mediteranu porasle za 6 do 10 stepeni iznad prosjeka.
Do sredine sedmice greben će se proširiti dalje na sjever i istok, uspostavljajući klasičan obrazac Omega bloka, nazvan tako jer podsjeća na grčko slovo omega. S dvije ciklone sa svake strane – jednom nad Biskajskim zaljevom i drugom nad Crnim morem – greben će dominirati većim dijelom Evrope. Površinski pritisak također će rasti, osiguravajući stabilno vrijeme.
Toplotna kupola u potpunosti će se razviti do srijede, podižući temperature u nižim slojevima atmosfere za 12 do 15 stepeni iznad prosjeka. Najveća odstupanja očekuju se nad Francuskom, zemljama Beneluksa, Njemačkom, srednjom Evropom te Danskom, južnom Švedskom i Norveškom. Potkraj sedmice toplota će se proširiti i na istočnu Evropu i Skandinaviju.
Temperature do 25 stepeni širom Evrope
U Francuskoj se do sredine sedmice očekuju temperature do 20 stepeni Celzijusa, dok će na jugu Španije i Portugala najviše dnevne vrijednosti dosezati i 25 stepeni. Značajno će zatopliti i u ostatku zapadne Evrope. U južnoj i središnjoj Engleskoj mjerit će se od 15 do 18 stepeni, a u Irskoj od 12 do 15 stepeni.
Proljetni ugođaj osjetit će se i u zemljama Beneluksa te u zapadnoj Njemačkoj, gdje će temperature dosezati visokih 18 ili 19, lokalno i 20 stepeni. Znatno toplija zračna masa od sredine sedmice prekrit će i srednju Evropu te Balkan. U Njemačkoj, Češkoj, Austriji, Sloveniji i Hrvatskoj u nizinama se očekuje od 14 do 18 stepeni. Zbog zatopljenja očekuje se i značajno topljenje snijega u Alpama, što može uzrokovati lokalne poplave.
U drugoj polovini sedmice toplije će biti i u Slovačkoj, Mađarskoj, Poljskoj te južnije na Balkanu, s temperaturama koje bi se također mogle približiti 20 stepeni. Srednjoročne prognoze upućuju na moguć povratak dinamičnijeg vremena početkom marta.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, čitajte na Google News.