Kultura

Uz nezvanični dan naučne fantastike: Isaac Assimov, simbol SF-a

Asimov je donio i tri temeljna zakona robotike koja će se kasnije upotrebljavati, ne samo u drugim tvorevinama ovog žanra, već i u teoriji i nauci o robotima.

FOTO: MEDIUM.COM
FOTO: MEDIUM.COM

Isaac Assimov rođen je 2. 1920. godine. Danas važi za jedno od fundamentalnih imena kada je riječ o naučnoj fantastici. Bio je jedan od najplodonosnijih autora žanra, kao i veliki zagovaratelj i popularizator same nauke te ovog žanra u književnosti.

Sasvim je opravdano da dan njegovog rođenja bude prozvan i danom naučne fantastike. Ova je praksa svojevremeno prvo startala u SAD-u, gdje je Asimov proveo većinu života, ali je ubrzo bila prihvaćena širom svijeta.

Isaku Asimovu naučna fantastika nije bila primarna orijentacija. Po struci je bio doktor hemije, te je tokom Drugog svjetskog rata radio u vojsci kao hemičar. Po završetku rata, tačnije 1949. godine počinje raditi kao profesor biohemije na Bostonskom medicinskom univerzitetu. Iako mu je plata kao profesoru bila normalna za to doba (dobijao je 5.000 dolara godišnje, oko 54.000 u današnjoj vrijednosti) više je zarađivao kao pisac. Upravo je to bilo razlog zbog kojeg je Asimov prestao raditi na istraživanjima iz domene nauke što je rezultiralo njegovom smjenom s profesorske funkcije nepunu deceniju kasnije.

S obzirom na njegovo obrazovanje i zanimanje, Asimov je svoje znanje iz nauke koristio u svojim djelima. Mnoga djela naučne fantastike tog vremena su nauku i naučna dostignuća više koristila kao podlogom na kojoj će graditi likove. Kod Asimova nauka je bila skoro pa glavni lik, igrala je bitnu motivacijsku ulogu. Pogotovo biohemija i srodne nauke.

Asimov je donio i tri temeljna zakona robotike koja će se kasnije upotrebljavati, ne samo u drugim tvorevinama ovog žanra, već i u teoriji i nauci o robotima. Ta tri zakona robotike su:

1. zakon – robot ne smije ozlijediti ljudsko biće ili nedjelovanjem dozvoliti da se to dogodi; 2. zakon – robot mora slijediti naredbe koje mu čovjek da, osim kada je to u suprotnosti s prvim zakonom; 3. zakon – robot mora štititi svoju egzistenciju, osim kad je to u suprotnosti s prvim ili drugim zakonom. Međutim, Asimov je u romanu “Roboti i Carstvo” otišao i korak dalje, te je pri analiziranju ovih zakona preko robota Denila i Žiskara iznio još jedan, koji je Denil kasnije nazvao nulti zakon, a on glasi: „Jedan robot ne smije povrijediti čovečanstvo ili, ustezanjem od djelovanja, dozvoliti da čovječanstvo bude povrijeđeno.“

Asimov je bio veliki fan serije “Zvjezdane staze”. Svojevremeno je, po početku prikazivanja serije, napisao esej u kojem je hvalio naučnu tačnost serije. Nakon toga je razvio prijateljsku vezu s kreatorom i producentom serije Geneom Roddenberryjem, te je kasnije radio i kao povremeni konsultant na nekim “Star Trek” projektima.

Asimov je 1977. godine imao srčani udar, a 1983. i operaciju srca tokom koje mu je ugrađena trostruka prijemosnica. Međutim, tokom iste operacije Asimov je, nakon transfuzije krvi, bio zaražen HIV virusom. Po otkriću virusa doktori su ga savjetovali da ovu informaciju čuva u tajnosti od javnosti. Isak Asimov je umro 6. aprila 1992. godine, i bio je kremiran. Istina o njegovom slučaju bit će otkrivena tek godinama kasnije.

Tokom života Isak Asimov je napisao brojna djela. Njegov najpopularniji serijali su o Fondaciji/Zadužbini i o robotima. Asimov je bio i veliki popularizator nauke zbog čega je i u tom polju neprestano pisao knjige, a osim biohemije zanimali su ga fizika, astronomija, matematika i historija, te je u svakoj od ovih grana nauke napisao mnogo eseja i naučnih radova.

Jedan asteroid, krater na Marsu, škola u Bruklinu i dvije književne nagrade nose njegovo ime.